Er werd zaterdagochtend gulzig nagepraat over het noodweer van de nacht ervoor. Wat in de berichtgeving als eerste opviel, was het woord shelfcloud, een samenstelling van de Engelse woorden voor ‘plank’ en ‘wolk’. Een plankwolk dus, ‘de koning van de onweerswolken’, aldus het AD. In woordenboeken kom je het niet tegen, op Wikipedia wel: ‘Een plankwolk, in het Engels shelf cloud, is een type arcuswolk (boogwolk). Hij gaat vooraf aan sommige zware onweersbuien.’ Dat is gebleken, het onweer was niet van de lucht.
Stormjagers, mannen die met hun camera naar het front trekken, daar waar de koude en warme luchten met elkaar de strijd aangaan, werden er hevig opgewonden van, en de broeierige beelden vonden online gretig aftrek. Een meteoroloog sprak in de Volkskrant over ‘tienduizenden ontladingen’, waarmee hij uiteraard de bliksem bedoelde. ‘Er zat heel veel energie in de atmosfeer.’
In het AD legde een andere weerkundige uit dat de hoeveelheid energie in de lucht wordt gemeten in CAPE-waarden, een afkorting die – volgens Wikipedia – staat voor convective available potential energy, oftewel ‘het vermogen van de atmosfeer om convectie (verticale luchtmassaverplaatsing) te ondersteunen die kan leiden tot wolkenvorming en stormen’.
Terug naar de plankwolk, een wolkenkraag ‘gevormd door warme wind aan de voorzijde en koude lucht aan de achterkant van de wolk’, aldus De Telegraaf. ‘Er moet genoeg instabiliteit en windschering zijn voor het ontstaan van deze wolk’, zo citeert de krant weer.nl. Windschering is de ‘plotselinge verandering in de windsnelheid en windrichting, vaak gepaard gaand met heftige daalwinden’, aldus Van Dale.
Qua weer was het dus ‘schering en inslag’, maar de herkomst van deze uitdrukking (betekenis: ‘dit doet hij/zij altijd’ of ‘hier praat hij/zij steeds over’) is niet de meteorologie maar de textielnijverheid: schering zijn de rechte draden van een weefsel, inslag de dwarse die tussen de schering door worden geslagen.
Weer is er altijd, zou je zeggen, alleen de omstandigheden variëren. Maar nee. Zegt men over nieuws ‘geen nieuws is goed nieuws’, bij het weer is het andersom: geen weer is slecht weer. Denk aan Center Parcs: weer of geen weer, etc. Onweer is dus tegelijkertijd (slecht) weer én geen weer, een waarheid die de wet van de non-contradictie (iets kan niet tegelijkertijd A en niet-A zijn) op de tocht lijkt te zetten.
Over tocht gesproken. Waar de kranten schreven over windstoten, staat in het woordenboek ook het synoniem rukwind vermeld, wat de vraag oproept of de wind duwt of trekt. Daar mag u zelf een antwoord (of een weerwoord?) op geven.
Geschreven voor de Volkskrant