‘In de Volkskrant kom ik geregeld verwijzingen tegen naar een of meer personen waarin een -n wordt gebruikt die volgens mij tot misverstanden leidt of op zijn minst onduidelijk is voor de precieze lezer’, zo schrijft M. Wijsman.
Hij geeft drie voorbeelden met publicatiedatum 29 april, waarvan we de laatste vanwege ruimtegebrek buiten beschouwing laten. ‘Een soldaat werd gedood, zes anderen raakten gewond.’ En: ‘De Afghaanse vluchtelingen waren vooraf gescreend en naar de Golfstaat gevlogen om daar uiterlijk 21 dagen te wachten op hun emigratie naar de Verenigde Staten, schrijft Middle East Eye. Velen wachten al langer dan een jaar.’
De vraag die dit steeds bij hem opriep: wie worden bedoeld? Zijn de anderen die gewond raakten, wel of geen soldaten? Zijn de velen die al meer dan een jaar wachten, Afghaanse vluchtelingen?
De verwarring moge duidelijk zijn. Bij het verwijzen naar personen met woorden als ‘andere(n)’ is er verschil tussen zelfstandig en niet-zelfstandig gebruik. Zelfstandig gebruik wil zeggen dat er geen zelfstandig naamwoord achter staat waar ‘anderen’ iets over zegt, en dat het ook niet verwijst naar personen die net zijn genoemd. Bijvoorbeeld: ‘De hel, dat zijn de anderen.’
Als ‘andere’ voorafgaat aan een zelfstandig naamwoord of verwijst naar personen die net zijn genoemd, is sprake van niet-zelfstandig gebruik. Bijvoorbeeld: ‘Het leven begint op het moment waarop je je niets meer aantrekt van wat andere mensen over je denken’ (Godfried Bomans), of: ‘Er waren cursisten die veel vragen stelden. Andere luisterden vooral’ (Onze Taal).
Vooral in de laatste constructie verandert de betekenis van de zin door een -n toe te voegen: ‘Anderen luisterden vooral’ betekent dat de mensen die vooral luisterden, niet per se cursisten waren. Het gebruik van velen en anderen waar vele of andere zou moeten staan, leidt dus tot misverstanden.
In het eerste voorbeeld dat Wijsman aandroeg, blijkt uit de context dat er ‘andere’ had moeten staan: ‘Op zondag sloeg een Hezbollah-quadcopter in tussen Israëlische militairen die bij Taybeh hun tank probeerden te repareren. Een soldaat werd gedood, zes andere raakten gewond.’
Bij het tweede voorbeeld verwijst ‘velen’ ogenschijnlijk naar Afghaanse vluchtelingen, maar omdat er 26 woorden tussen staan, is de lezer dat misschien al vergeten. Dan helpt het om ‘velen’ te schrijven, aldus Onze Taal.
Journalisten en eindredacteuren moeten hier scherp op blijven, en waar vele dat zijn, geldt dat voor andere soms even niet.
Geschreven voor de Volkskrant