De kans dat u het dezer dagen oploopt is klein, maar de kans dat u het er met iemand over hebt, is aanzienlijk, aangezien de WHO een internationale noodsituatie heeft uitgeroepen vanwege een ebola-uitbraak in Afrika.
In het enige land met een doctorstitel (DR Congo) en in Oeganda zijn sinds eind april honderden mensen overleden aan de ziekte. Wereldwijd maken autoriteiten zich zorgen over verdere verspreiding. Welke termen vallen op in de berichtgeving?
Infectieziektebestrijdingsjargon spant de kroon, van vaccins (zijn er niet) en mondmaskers (schaars) tot incubatietijd (tot 21 dagen) en rapid response teams. Deze termen kent u nog van corona, een woord dat overigens ook kroon betekent.
De actuele ebola-variant of virusstam heet Orthoebolavirus bundibugyoense, vernoemd naar de plaats in Oeganda waar deze bijna twintig jaar geleden is ontdekt. De huidige epidemie brak uit in de Congolese provincie Ituri, ook het epicentrum genoemd. Dat betekent eigenlijk ‘plaats aan het aardoppervlak vanwaaruit aardbevingsgolven zich over de aarde verbreiden’ (Van Dale), maar wordt vaak ruimer opgevat en soms foutief gespeld als ‘episch centrum’.
In Congo trachtte men reeds een multi-epidemie van cholera, mazelen en mpox in te dammen. Ebola is vernoemd naar een rivier aan de oevers waarvan de eerste uitbraak werd vastgesteld in 1976. Indammen is bij ebola dus een extra treffende metafoor.
Ebola is een hemorragisch virus, wat wil zeggen dat het met bloedingen gepaard gaat. Het veroorzaakt ook aspecifieke symptomen als koorts, spierpijn, diarree en braken, met dehydratatie tot gevolg.
De eerste patiënt krijgt de twijfelachtige eretitel patient zero. Daarna ben je als besmet persoon simpelweg een geval of casus. Gevallen worden ondergebracht in isolatie- en behandeltenten, die als ze te vol raken superspreaders kunnen worden.
Behandelen is overigens vrijwel onmogelijk. Bij andere varianten kunnen artsen monoklonale antilichamen toedienen, gemaakt van een en dezelfde kloon, maar voor Bundibugyo bestaan die niet.
Hoge mobiliteit en onveiligheid in de regio spelen volgens de Afrikaanse Unie een sleutelrol bij de uitbraak. Vroegtijdig opsporen, ook active case finding genoemd, is moeilijk. De VS, die net als Europa onlangs stevig hebben bezuinigd op noodhulp aan Afrika, hebben inreisbeperkingen ingesteld.
Het uitroepen van de noodsituatie door de WHO is bedoeld om buurlanden in staat van paraatheid te brengen en om internationaal steun op gang te brengen. Dit alles om een pandemische noodsituatie te voorkomen.
De taalredactie wenst DR Congo sterkte, ook alvast op het WK voetbal in de VS.
Geschreven voor de Volkskrant