Op 4 januari mailde Marianne Feenstra aan de Volkskrant: ‘Het valt me op dat er heel vaak woorden tussen aanhalingstekens worden geplaatst. Betekent dat dat een geïnterviewde dat specifieke woord heeft gebruikt? Of juist niet? Ik begrijp de functie niet.’
In de Volkskrant staan citaten tussen enkele aanhalingstekens. Staat in een interview een woord tussen aanhalingstekens, dan is de kans groot dat het een citaat betreft, want citaten vormen de hoofdmoot van een interview. Moeilijke termen staan soms ook tussen aanhalingstekens, net als woorden die ironisch of sarcastisch zijn bedoeld (‘Wat een interessante ‘feiten’ verkondigt die man’).
Egbert Stap schreef op 2 januari: ‘De krant heeft ooit, bij een zoveelste ‘restyling’, de dubbele aanhalingstekens afgeschaft, en daardoor is het wel heel moeilijk geworden om letterlijke citaten te herkennen.’ Om esthetische redenen gebruikt de Volkskrant geen dubbele aanhalingstekens. Om Onze Taal te citeren: ‘Dat is zeker niet ‘fout’; het is een redactionele keuze.’ Toch jammer om te lezen dat dit soms als onduidelijk wordt ervaren. Eenmalig, speciaal voor Egbert Stap: “Sorry!”
Piet van der Vlugt, op 12 februari 2025: ‘Ik vind het gebruik van aanhalingstekens om aan te geven welke stukken tekst van de geïnterviewde zijn erg verwarrend.’ Hij doelde op een interview in het Volkskrant Magazine, waarin een man meerdere alinea’s achter elkaar aan het woord was. In zo’n geval staat aan het begin van elke alinea een openingsaanhalingsteken, maar alleen bij de laatste alinea een sluitingsteken. Op papier ontbrak er een aanhalingsteken, een ongelukje, en dat was inderdaad verwarrend.
Frans Knibbe wees er op 4 februari 2025 op dat in een kop iets tussen aanhalingstekens stond wat in het artikel nergens letterlijk zo was gezegd (‘Kapotvaren glasvezelkabel in Oostzee geen sabotage maar ‘ongelukje’’). ‘Het lijkt er dus op dat de schrijver over de grenzen van objectieve berichtgeving en duidelijke taal is gegaan’, aldus Knibbe.
Koppen en intro’s maken is passen en meten, daarom wordt de strekking van een citaat of opvatting soms verkort tussen aanhalingstekens weergegeven. In dit geval was ‘ongelukje’ een samenvatting van de bevindingen van de Zweden die de kabelbreuk hadden onderzocht: er was zware wind geweest, een van de neergelaten ankers had de kabel per ongeluk kapotgetrokken. Een betere kop zou evenwel zijn geweest: ‘Zweedse onderzoekers: kapotvaren glasvezelkabel geen sabotage maar ongelukje’.
Geschreven voor de Volkskrant