Begin juli konden de naslagwerken voor even worden gesloten en in plaats van e-mails over stijlblunders en anglicismen ‘die je niet verwacht in een kwaliteitskrant!’, was er tijd voor 19de-eeuwse romans, kruiswoordpuzzels en verwondering over buitenlandse plaatsnamen.
Althans, wat de redactie van Taalgebruik! betreft, want de lezer – de kwaliteitslezer! – rust niet, die leest de krant ook nauwlettend op vakantie, via iPad of telefoon, of ‘gewoon’ op papier (met bonnen de krant ophalen in de winkel van het vakantiepark, bestaat dat nog?).
Zo attendeerde B. Groen uit Tilburg ons op het verschil tussen ‘voormalig’, ‘toenmalig’ en ‘oud-’. Begin juli las hij deze zin in een stuk over Trumps ‘Big Beautiful Bill’: ‘Het wetsvoorstel zet een streep door tal van groene subsidies die zijn ingevoerd door oud-president Joe Biden.’ Groen schrijft: ‘In deze zin lijkt het alsof Biden die subsidies invoerde toen hij geen president meer was. Er zou ‘toenmalig’ moeten staan.’ Dat had er inderdaad moeten staan.
Begin 2023 stuurde Groen ook een mail, na het lezen van een artikel over de hetze tegen schrijver Pim Lammers. Daarin stond dat een organisatie ‘voormalig minister van Justitie Grapperhaus’ had opgeroepen onderzoek te doen. Groen: ‘Volgens mij moet dat zijn ‘toenmalig minister’. Het heeft immers weinig zin om zoiets aan een voormalig minister te vragen, die gaat daar niet over.’ De toenmalige B. Groen had ook gelijk.
Als je ergens op let, zie je het vaker. Zo zag Groen een foto van iemand ‘in gezelschap van voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton’, zoals het bijschrift las. Groen: ‘De foto was genomen toen zij in functie was (21 januari 2009 tot 1 februari 2013, red.). Als ze dat niet meer was geweest, was ze vast niet bij die persoon geweest. Ze was de toenmalige minister.’
Dat bijschrift viel niet te achterhalen, maar tijdens het zoeken stak een artikel uit 2017 de kop op, waarin een foto wordt beschreven van ‘Obama’s staf tijdens de aanhouding van Osama Bin Laden in 2011 (…) voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton slaat geschokt een hand voor haar mond’.
In de Volkskrant van 2 september ging het ook mis, in een artikel over Trumps kruistocht tegen Amerikaanse musea. Daarin stond dat het Museum of African American History in 2016 werd ‘geopend door oud-president Barack Obama’. Die was toen president, dus ook daar – u begrijpt dat inmiddels – had ‘toenmalig’ moeten staan.
Gelukkig gaat het bijna altijd wel goed – en nu het Taalloket weer open is, gaan we er extra scherp op letten.
Geschreven voor de Volkskrant