In 2023 hebben mijn vriendin en ik een leegstand dorp betrokken in Noord-Spanje. We renoveren de gebouwen, leggen een voeselbos aan en hebben de boerderij nieuw leven in geblazen. Sinds 3 mei 2024 schrijf ik daarover een nieuwsbrief op Substack. Abonneer je hier.
AI zal mogelijk de mensheid uitroeien, zegt de tech-elite. Welk jargon gebruiken ze?
Steeds meer mensen slaan alarm over de gevaren van kunstmatige intelligentie. De kans dat AI binnenkort de mensheid uitroeit, zou aanzienlijk zijn, aldus de tech-elite. Goed, de feiten kent u. We zoomen nu in op de taal van dit dossier. Lees verder
Stikstoffonds, stikstofslot, stikstofreductie: het stikt van de stikstofwoorden
Qua voetbal stellen we niet veel meer voor, maar Nederland lijkt nog steeds wereldkampioen stikstofuitstoot. Dat komt vooral door landbouw en gaat ten koste van de natuur, en uiteindelijk van onze gezondheid. Dus zitten we met een probleem – en dat doet stof opwaaien. Lees verder
Van plankwolk tot rukwind: het onweer bracht een regen van weerwoorden mee
Er werd zaterdagochtend gulzig nagepraat over het noodweer van de nacht ervoor. Wat in de berichtgeving als eerste opviel, was het woord shelfcloud, een samenstelling van de Engelse woorden voor ‘plank’ en ‘wolk’. Een plankwolk dus, ‘de koning van de onweerswolken’, aldus het AD. In woordenboeken kom je het niet tegen, op Wikipedia wel: ‘Een plankwolk, in het Engels shelf cloud, is een type arcuswolk (boogwolk). Hij gaat vooraf aan sommige zware onweersbuien.’ Dat is gebleken, het onweer was niet van de lucht. Lees verder
De hel, dat zijn woorden als ‘anderen’: schrijven we die nu wel of niet met een -n?
‘In de Volkskrant kom ik geregeld verwijzingen tegen naar een of meer personen waarin een -n wordt gebruikt die volgens mij tot misverstanden leidt of op zijn minst onduidelijk is voor de precieze lezer’, zo schrijft M. Wijsman. Lees verder
Incubatietijd, die kent u nog van corona. Welk jargon over ebola valt verder op?
De kans dat u het dezer dagen oploopt is klein, maar de kans dat u het er met iemand over hebt, is aanzienlijk, aangezien de WHO een internationale noodsituatie heeft uitgeroepen vanwege een ebola-uitbraak in Afrika. Lees verder
De koninklijke logeerpartij bij de familie Trump was een ‘protocollaire wederdienst’
Maandag is het weer zover, maar voor de Amerikaanse president was het vorige week al Koningsdag, toen Willem-Alexander en Máxima kwamen logeren in ‘B&B vol liefde’ het Witte Huis in Washington. Welk jargon viel op in de berichtgeving? Lees verder
De tijd is nog niet rijp om als Volkskrant afstand te doen van de term ‘Midden-Oosten’
‘Is de tijd al rijp bij de Volkskrant om te gaan spreken over West-Azië in plaats van Midden-Oosten?’, schrijft F. Pasma uit Wijk bij Duurstede. F. Rahaoui mailt: ‘Midden-Oosten is geen neutrale aanduiding van een regio, maar een koloniale constructie die stamt uit een eurocentrisch perspectief. (…) Geografisch en cultureel gaat het om Noord-Afrika en West-Azië. Door deze benamingen te gebruiken erkennen we de regio op haar eigen termen, zonder koloniale bril.’ Lees verder
Ik wil vooral werk doen waar ik zin in heb, dus ‘tijdsurfen’ sprak me enorm aan
Op zijn Substack schrijft Ernst-Jan Pfauth over zijn ‘meest onproductieve vrijdag in tijden’. Hij wil iets creatiefs doen, maar omdat hij vindt dat hij móét werken aan een ander project, verbiedt hij zichzelf te doen waar hij zin in heeft. Ter afleiding kijkt hij anderhalf uur filmpjes op Instagram en daarna voelt hij zich vies. ‘Doei productieve uren!’ Lees verder
Met deze termen uit het internationaal recht kunt u indruk maken
Herinnert u het zich nog? Die goede oude tijd van de internationale rechtsorde? De jaren dat staten zich nog aan afspraken zeiden te houden, min of meer vanaf Hugo Grotius tot aan Donald Trumpius? Door die laatste is het volkenrecht weer onderwerp van discussie. Welk jargon valt op in de berichten over het internationaal recht? Lees verder
‘Femonationalisme’ slaat níét op vrouwen die een staat willen vormen
Radicaal-rechtse partijen tonen zich vooral bezorgd om vrouwen wanneer niet-westerse migranten daardoor in een kwaad daglicht komen te staan. ‘Femonationalisme’, noemt socioloog Sara Farris dat – dit weekend stond er een interview met haar in de Volkskrant. Ze muntte de term in 2017. Lees verder
Het recht op zijn beloop laten? Dat doet de alarmbellen rinkelen
Cor Veldhoen schreef op 20 februari, naar aanleiding van de berichtgeving over de voormalige prins Andrew: ‘In de loop van donderdag (…) kwam op radio en televisie een aantal keren de uitspraak van koning Charles voorbij dat ‘het recht zijn beloop moet hebben’. (…) Nu zal Charles ongetwijfeld correct Engels hebben gesproken. Dat geldt niet voor de Nederlandse vertaling: het recht moet zijn loop hebben, niet zijn beloop. Als je iets op zijn beloop laat doe je niets, en dat is nou net niet de bedoeling. En dat is gelukkig ook niet gebeurd.’ Lees verder
Trump vindt ‘tarieven’ een mooi woord, de rest heeft last van ‘tarievenmoeheid’
Naast liefde en religie bestaat er geen mooier woord dan tarieven, aldus de Amerikaanse president. Het mooiste woord uit het woordenboek, vindt hij het zelfs. De importheffingen die Trump presenteerde op 2 april 2025, door hem Liberation Day gedoopt, leidden tot wereldwijde onrust. De situatie werd onder meer handelsgeschil, handelsconflict, handelsoorlog, tarievencarrousel en tarieventerreur genoemd. Lees verder
In het symbioceen lijd je niet meer aan het ecomentaal uitputtingssyndroom
Als mijn vrouw niet thuis is, kijk ik tijdens het eten weleens een youtubevideo. Het algoritme kent mij al twintig jaar, dat heeft toch ook iets gezelligs. De video die ik laatst kreeg opgediend, heette ‘Zo kunnen we weer samenleven met de natuur’. Lees verder
Wie niet ‘verpleegkundigen’ schrijft, maar ‘verplegers’, doet deze goed opgeleide professionals tekort
M. de Nekker, ‘verpleegkundige sinds 1986’, schreef 28 januari: ‘Het stoort me dat in de berichtgeving over het afschuwelijke lot van Alex Pretti hij een verpleger wordt genoemd (…) Mensen die tegenwoordig zijn opgeleid in het vak van de verpleegkunde, worden verpleegkundigen genoemd. Het is geen roeping, geen vrijwilligerswerk, het is een professie. (…) Je doet iemand tekort door hem verpleger te noemen, hij heeft gestudeerd voor dit beroep.’ F. Leliveld, ‘gepensioneerd ic-verpleegkundige’, schreef op 29 januari: ‘Pretti was geen verpleger maar ic-verpleegkundige (…) Verpleger is echt een achterhaald woord en het dekt de lading niet.’ We krijgen bij de Volkskrant vaker mails van verpleegkundigen over deze kwestie. Hoe zit het precies? Lees verder
Koning Winter domineerde het nieuws door ‘flooding the zone with snow’
Waar Trump en trawanten de strategie hanteren van flooding the zone with shit, deed Koning Winter begin januari aan flooding the zone with snow om het nieuws te domineren. (Waar de ware vorst heerst, moge duidelijk zijn.) De koude, witte dagen waren voor de Volkskrant reden om een liveblog over het winterweer op te tuigen, met daarin honderden berichten, van reisinformatie tot reportages, waarin behalve ruim met zout ook met enig jargon werd gestrooid. Van welke termen kregen we het warm? Lees verder
Thijs Goverde begon een voedselbos en schreef er ‘De klootzakkenboom’ over
Eind november 2025 stuurde vriend Jan van Tienen me op De klootzakkenboom – Waarom ik een voedselbos begon en wat er daarna allemaal misging (Oké, soms ook goed) van Thijs Goverde. Een nieuw boek van een Nederlander die een voedselbos is begonnen, met een fraaie omslag, dat wilde ik lezen. Lees verder…
Wat er opvalt als je de taal van de sterrenkunde onder de loep neemt
Op eerste kerstdag was in de Volkskrant een artikel te lezen over een ‘gigantische kraamkamer van planeten in de vorm van een hamburger’. Diezelfde dag stond op nu.nl een bericht over een ‘snel draaiende planeet’ met de ‘vorm van een citroen’. Twee hemellichamen, twee stuks voedsel. Kwam dat door de kerstdis, of zijn zulke metaforen gebruikelijk in de astronomie? En wat valt nog meer op, als je de taal van de sterrenkunde onder de loep – of beter, door de telescoop – bekijkt? Lees verder
Fatbikes ‘dronen’? Wie weet maakt deze overgankelijke vorm een comeback
In een recensie over een roman met de premisse ‘tien keer baren en je mag iemand vermoorden’ schreef Joost de Vries dat dit ‘voortreffelijk[e] voorstel (…) in vele varianten navolging zou moeten krijgen’. Een variant die hij voorstelt: ‘Iedereen die Prousts hele À la recherche heeft gelezen, mag twee mensen op een fatbike dronen.’ Lees verder
Leestekens moeten het lezen gemakkelijker maken, maar bij aanhalingstekens werkt dat blijkbaar niet altijd
Op 4 januari mailde Marianne Feenstra aan de Volkskrant: ‘Het valt me op dat er heel vaak woorden tussen aanhalingstekens worden geplaatst. Betekent dat dat een geïnterviewde dat specifieke woord heeft gebruikt? Of juist niet? Ik begrijp de functie niet.’ Lees verder
Dat ‘6-7’ voor mij nieuw leek, is een voorbeeld van de ‘recency illusion’
Mijn neefje van 11 zong in aanloop naar de kerstdagen: ‘I wish you a six seven Christmas and a six seven New Year.’ Daar ik al een halve boomer ben, moest ik hem vragen zijn taalhandeling toe te lichten. Iets met muziek, zei hij, met basketbal, iets met een handgebaar, ‘daar werden memes van gemaakt en het werd heel erg populair’. Zo populair, dat 6-7 in december is verkozen tot Kinderwoord van het Jaar 2025. (Dat dit langs mij heen is gegaan, zie ik als bewijs van een geslaagde vakantie.) Lees verder